🧠 Kennissessie #19 - Geen stress, v6!

Leestijd: 4 minuten

Vraag: Kun je van stress dik worden? 

Korte antwoord: nee.
Genuanceerde antwoord: jee…

Stress zelf zorgt niet direct voor extra kilo’s. Maar de effecten die stress heeft op je lichaam én je gedrag kunnen er wel voor zorgen dat je gezondheid — en je lichaamscompositie — uit balans raakt.

_____________________________________________

Stress uitgelegd

Niet alle stress is slecht. Acute stress (een deadline, een spannende presentatie) kan je tijdelijk scherp maken. Maar chronische stress (langdurige druk, slepende problemen) is funest voor je gezondheid: hartkloppingen, paniekaanvallen, energieverlies en een grotere kans op burn-out.

Krachttraining is óók stress. Tijdens een zware training krijgen je spieren kleine scheurtjes en wordt je zenuwstelsel uitgedaagd. Dat voelt belastend, maar juist in het herstel word je sterker. Stress + herstel = groei.

Zelfs eten is een vorm van stress. Je immuunsysteem reageert kort alsof er een kleine aanval gaande is (eten is ontsteken). Bij gezonde, onbewerkte voeding herstelt je lichaam snel, maar bij sterk bewerkte voeding blijft die ontstekingsreactie langer aanstaan.

Kortom: stress is niet per se slecht. Het gaat erom hoe vaak je stress ervaart en of je je lichaam ook de kans geeft om te herstellen.

_____________________________________________

Wanneer stress een probleem wordt

Bij chronische stress blijven cortisolspiegels langdurig verhoogd. En daar begint het probleem.

Hoge cortisolspiegels zorgen voor:

• meer vetopslag, vooral rond de buik
• meer spierafbraak
• remming van de testosteronproductie

Cortisol en testosteron kunnen simpelweg niet tegelijk hoog zijn. Stress wint altijd.
Dat betekent: geen spieropbouw, maar eerder spierverlies, en het lichaam kiest ervoor om vet vast te houden in plaats van vetreserves aan te spreken.

Nu ga ik heel kort door de bocht, maar dit is precies waarom je bij veel oudere mannen een relatief dikke buik ziet, terwijl armen en benen juist slanker worden. Natuurlijk speelt alcohol hier vaak ook een rol — maar chronische stress en hormonale verschuivingen zijn een grote onderliggende factor.

_____________________________________________

Hoe chronische stress zich in de praktijk uit

Chronische stress blijft niet beperkt tot hormonen. Het sijpelt door in je slaap, je gedrag en uiteindelijk op de weegschaal.

Slaap
Slechte slaap verstoort je honger- en verzadigingshormonen:

• Ghreline ↑ → meer honger
• Leptine ↓ → minder verzadiging

Hierdoor ontstaan sneller cravings en wordt het moeilijker om je eetlust te managen.
Daarnaast daalt je insulinegevoeligheid met zo’n 20–30% bij slaaptekort. Je lichaam verwerkt koolhydraten minder efficiënt en slaat ze sneller op als vet.

Eetgedrag
Meer honger en minder verzadiging leiden zelden tot betere keuzes. Wat zie ik in mijn coaching — en waar ben ik zelf ook schuldig aan?

Meer snaaien.
Meer makkelijk, snel verteerbaar eten.
Vettig, zout, zoet — fastfood, chips, koekjes, snoep… you name it.

En opvallend vaak gebeurt dit ’s avonds.
Op de bank. Voor de televisie. Na een lange dag.

Weegschaal
Laat eten betekent extra stress voor je lichaam.
Je slaapkwaliteit daalt, je houdt meer vocht vast en de weegschaal blijft hangen — zelfs als je vet verliest.

Zoals je ziet: het hangt allemaal met elkaar samen.

_____________________________________________

Wat helpt tegen stress?

Simpel gezegd: vermijd de situaties die je opvreten, letterlijk.

Voor mij betekende dat het opzeggen van mijn baan — want dat bezorgde me letterlijk hartkloppingen en paniekaanvallen. Extreem ongezond.

In plaats daarvan ben ik mijn passie gaan volgen: werken als coach, waar ik energie en voldoening uit haal.

Daarnaast:

• Bewaak je grenzen. Zeg vaker nee.
• Zoek energiegevers. Doe de dingen die je blij maken.
• Gebruik directe stress-verlagers. Denk aan meditatie, beweging, ademhalingsoefeningen of gewoon praten over je gevoelens. (En hé — daar heb je nu net een coach voor. )