🧠 Kennissessie #6 - Zijn we luier geworden?

Leestijd: 7 minuten

In de vorige sessie hebben we gekeken waarom de weegschaal lang niet altijd het hele verhaal vertelt.

Want gewichtsschommelingen betekenen niet automatisch dat je ineens kilo’s vet bent aangekomen of verloren.

Maar laten we nu eens een stap verder gaan.

Want als afvallen in theorie “simpel” is…
waarom struggelen tegenwoordig dan zoveel mensen met hun gewicht?

Zijn mensen luier geworden?
Of speelt er misschien iets anders?

_____________________________________________

Vroeger leefden we compleet anders

Onze voorouders bewogen véél meer.

Ze moesten:

• vechten tegen roofdieren zoals sabeltandtijgers
• jagen op dieren zoals mammoeten
• fruit, noten en ander voedsel verzamelen
• tientallen kilometers per dag lopen
• hutten bouwen en schuilplaatsen maken om te overleven
• en uiteindelijk alles doen om zichzelf én de soort in leven te houden

En wat ook belangrijk is:

Voedsel was minder beschikbaar, minder bewerkt en vaak veel verzadigender.

Denk aan voeding met:

• meer eiwitten
• meer vezels
• natuurlijke vetten
• minder ultra-bewerkte producten

Je moest moeite doen voor eten.

En daardoor at je lichaam veel meer vanuit noodzaak dan vanuit verleiding.

En precies daar gaat het tegenwoordig vaak mis.

_____________________________________________

Welkom in het Westerse dieet.

Eten biedt zich tegenwoordig letterlijk aan op elke straathoek.

1. We hoeven niet meer te jagen.
2. Niet meer uren te lopen voor voedsel.
3. Niet meer zelf te verzamelen.

Alles draait nu om:

• gemak
• snelheid
• beschikbaarheid
• en winst

En geloof me: hoeveel geld er omgaat in de voedingsindustrie is echt ondenkbaar. Er worden miljarden uitgegeven om jouw aandacht vast te houden.

Voeding wordt zo ontworpen dat het precies de juiste combinatie bevat van vet, zout, suiker en smaak. Los van elkaar eten, reageer je niet zo heftig op.

Maar stop je het bij elkaar, dan wil je brein vaak maar een ding...

_____________________________________________

MEER!

En dat is super logisch.

Want vet en zoet leveren snelle energie — iets wat vroeger enorm handig was om te overleven wanneer voedsel schaars was, zoals je net hebt kunnen lezen over onze voorouders.

Combineer dat tegenwoordig ook nog eens met zout, crunch en “smaak”.

En je krijgt combinaties die onze voorouders waarschijnlijk nooit in deze hoeveelheden en samenstellingen tegenkwamen — en die zeker niet aan bomen groeien...

_____________________________________________

ULTRA-bewerkt voedsel

Wist je dat ongeveer 60–70% van het supermarktassortiment tegenwoordig onder deze categorie voeding valt?

Laat dat maar even bezinken...

Daarnaast bestaan er natuurlijk ook nog andere categorieën binnen de NOVA-classificatie.

• NOVA 1: Onbewerkte of minimaal bewerkte voeding. Denk aan groenten, fruit, eieren, vlees, vis, rijst, aardappelen en havermout.
• NOVA 2: Bewerkte keukeningrediënten. Zoals olie, boter, suiker en zout. Producten die vooral gebruikt worden om mee te koken.
• NOVA 3: Bewerkte voeding. Bijvoorbeeld brood, kaas, ingeblikte groenten of gerookte zalm. Nog steeds redelijk herkenbaar als oorspronkelijke voedingsbron.
• NOVA 4: Ultra-bewerkte voeding. Producten die vaak vol zitten met toegevoegde smaakstoffen, emulgatoren, kleurstoffen en slimme combinaties van vet, suiker en zout.

_____________________________________________

Nutri-Scores, E-nummers en de Schijf van Vijf?

Over het algemeen wil je dat het grootste deel van je voeding bestaat uit producten die nog redelijk dicht bij de oorspronkelijke voedingsbron staan.

Dus producten die uit de grond of op het land leven, in de lucht vliegen of in het water zwemmen. Voorbeelden vind je hier → foodguide. 

Helder toch? Nutri-scores vind ik daarom echt bullshit. Die gaan namelijk vooral over de calorische samenstelling van producten. Zo heeft een bak Griekse yoghurt (NOVA 3) soms een C-label tegenover een zak chips (NOVA 4) met een A of B.

Maarja, nu tegenwoordig alles “Light”, “Zero” of “High Protein” moet zijn… hypeeeeeeeee

Schiet mij maar lek!

Schijf van Vijf? Prima om wat algemene richtlijnen uit te halen. Daar ga ik nu niet verder op in, veel hebben we al besproken. Lees anders nog eens de foodguide waar ik eerder naar verwees.

E-nummers? Weet vooral dat daar prima en minder goede varianten tussen zitten. Uiteindelijk wil je het liefst zoveel mogelijk voeding eten die minimaal bewerkt is. Punt.

_____________________________________________

Een wereld vol met prikkels

Want we eten tegenwoordig vaak niet eens meer omdat we écht honger hebben, maar:

• omdat het gezellig is met visite of op feestjes — liefst met een glas alcohol erbij. Hoor je mij verder niet over trouwens :) Maar eerlijk? Als alcohol vandaag de dag nieuw op de markt zou komen, zou het waarschijnlijk als een drug worden gezien.
• uit gewoonte tijdens een serie, of bij stress. “Ik heb het verdiend.”
• onderweg snel in de auto of achter de computer. Echt tijd nemen voor rust en pauze doen we steeds minder.
• of gewoon omdat het lekker, makkelijk en altijd beschikbaar is.

En laten we eerlijk zijn: dat maakt het tegenwoordig ook gewoon veel moeilijker!

Zeker met:

• de overload aan informatie. En geloof me: staar je ook niet blind op dingen zoals ChatGPT. Hoe jij een vraag stelt, bepaalt vaak ook welk antwoord je terugkrijgt. Daarom stuur ik in mijn coaching juist op nuance zien en niet denken in goed of fout. Context is alles. En binnen voeding en leefstijl bestaat zelden één absolute waarheid.

• alle dieetprincipes die als het “gouden ei” worden verkocht

• social media en fitness influencers die je magische pillen, detoxen of spuitjes proberen te verkopen. Sommige dingen zullen vast werken op korte termijn, maar vaak pak je de kern van het probleem niet aan — en dat gaat uiteindelijk over gedrag, routines en gewoontes leren veranderen
• marketing en hypes die elkaar tegenwoordig in hoog tempo opvolgen
• en een omgeving waarin eten altijd beschikbaar is en verleiding letterlijk overal aanwezig is.

Terwijl bewegen steeds minder vanzelfsprekend wordt en veel mensen nauwelijks nog inzicht hebben in wat ze écht binnenkrijgen.

_____________________________________________

Afsluiting

Nu je de oorzaken beter snapt, is het tijd om de basis van voeding te leren begrijpen.

Want als je dit eenmaal snapt, krijg je voor de rest van je leven veel meer grip op je lichaamssamenstelling.

Besef wel: 

Fysieke en emotionele stress zijn tegenwoordig waarschijnlijk een van de grootste redenen waarom mensen terugvallen in oude patronen.